ISTORIJA SRPSKO-ŠVEDSKIH ODNOSA IV dio Ekonomski odnosi

Spread the love

Nepostojanje intenzivnijih diplomatskih odnosa između Kraljevine SHS / Kraljevine Jugoslavije i skandinavskih zemalja od 1920. do 1936. godine nije bilo prepreka za poslovne ljude da u tom periodu razvijaju ekonomske odnose. Prvi svjetski rat donio je ekonomsku korist neutralnim državama, pa su se zlatne rezerve u skandinavskim zemljama povećale, a broj trgovačkih, finansijskih i industrijskih preduzeća je porastao. Poslije Prvog svjetskog rata, sve do 1929. godine, problem stabilizacije valuta i deviznih kurseva bio je jedno od centralnih ekonomskih pitanja. Švedska je stabilizovala svoju valutu prema zlatnom standardu 1922, a Jugoslavija 1925, odnosno 1931. godine.

Šljive

Ukupna vrijednost jugoslovenskog izvoza u Švedsku 1921. godine bila je 48.000 švedskih kruna, a 1922. godine 49.000. Te godine, najviše je izvezeno suvih šljiva, a zatim slijedi neprerađena konoplja. Što se tiče jugoslovenskog uvoza iz Švedske 1921. godine, njegova vrijednost iznosila je 183.000 kruna, da bi 1922. godine pala na samo 21.000 kruna. Uglavnom se radilo o obući od kaučuka, ekserima za potkivanje, motorima sa gasom, petrolejom i benzinom i spravama za odvajanje kajmaka od mlijeka. Jugoslovenski uvoz iz Švedske značajno je porastao 1923. godine, jer su jugoslovenska preduzeća uvezla švedsku robu u ukupnoj vrijednosti od 218.000 kruna, i to: metalnu jastučad, transmisije, tehničke proizvode, eksere, mineralne materije, sirove i poluprerađane itd. Ipak, tih 218.000 kruna predstavljalo je svega 0,02% ukupnog švedskog izvoza 1923. godine.

Šibice

Glavni jugoslovenski izvozni proizvodi u Švedsku od 1920. do 1932. godine bili su: boksit, hromova ruda, ekstrakt za štavljenje kože, elektrode za električne peći, kudelja, koža, vuna, žito, duvan, drva za građu, šeširi od slame, suve i svježe šljive, jabuke, kruške, konzervirane ribe i vino. Iz Švedske su jugoslovenske firme najviše uvozile ove proizvode: žižice (šibice) od drveta i hartije, obuću od kaučuka, testerisano kamenje, suvu goveću kožu, posuđe i izrade od lima, gvozdenu galanteriju, izrade od livenog i kovanog gvožđa, izrade od bakra, razne mašine, motore i aparate, električne materijale, kablove, gramofone i prediva. Trgovinska razmjena između dvije zemlje bila je otežana nepostojanjem stalnih pomorskih linija između njih, ali su švedski brodovi povremeno uplovljavali u jugoslovenske luke, bilo da uvoze ili izvoze robu.
U trgovinskoj razmjeni sa Švedskom od 1921. do 1936. godine, Jugoslavija je imala izrazito pasivan trgovinski bilans, tj. više je uvozila iz Švedske, nego što je izvozila u nju. Vrijednost jugoslovenskog izvoza u ovu skandinavsku državu bila je najveća 1925. i 1935. godine, i to zahvaljujući izvozu žita. Ali, čak i tih godina, jugoslovenska država više je uvezla iz Švedske, nego što je izvezla u nju.

Voće

Jugoslovenski počasni generalni konzulat u Stokholmu preporučio je jugoslovenskoj vladi u aprilu 1933. godine da je voće, sušeno i svježe, najpodesniji jugoslovenski proizvod koji bi se mogao izvoziti u Švedsku. Prednost je data suvim šljivama, jer svježima treba tri dana da stignu iz Jugoslavije u Švedsku. Čak 17 švedskih firmi bilo je zainteresovano za uvoz suvih šljiva iz Jugo-slavije.
Ipak, učešće Švedske u jugoslovenskoj spoljnoj trgovini bilo je izuzetno malo. U prvoj polovini 1932. godine, Jugoslavija je preko 70% svog izvoza plasirala u Italiju, Austriju, Čehoslovačku, Njemačku i Rumuniju. Švedska je bila tek na 30. mjestu sa učešćem od 0,06% u ukupnom jugoslovenskom izvozu, jer su na njeno tržište plasirane 184 tone jugoslovenske robe u vrijednosti od 875.246 dinara. U prvih šest mjeseci 1932. godine, blizu 70% jugoslovenskog uvoza poticalo je iz Njemačke, Čehoslovačke, Austrije, Italije i Britanije. Švedska je zauzimala 18. mjesto, sa učešćem od 0,43% u ukupnom jugoslovenskom uvozu, jer su na jugoslovensko tržište plasirane 402 tone švedske robe, u vrijednosti od 6.043.977 dinara.

U narednom broju: ponovno otvaranje jugoslovenskog diplomatskog predstavništva u Stokholmu i početak intenzivnijih diplomatskih odnosa.