Intervju: Aleksandar Đorđević – Umetnost nije politika, i ne priznaje nikakva ograničenja

Spread the love

Izložba izuzetne umjetničke vrijednosti Vägskäl 2013 – „Bicephalous YUGO ART ex jugoslavisk konst“ održava se u Domu kulture u Leksandu. Pored umjetnosti  koja je u glavnoj ulozi, u ovoj priči dva su lika nezaobilazna: Aleksandar Đorđević iz Stokholma i Jovica Marčeta iz Leksanda.

Aleksandar je zaljubljenik u umjetnost i kolekcionar slika sa jugoslovenskih prostora. Po struci  je ekonomista, porjeklom iz Beograda. Radio je preduzećima Genex – Beograd i Jugoskandia – Stockholm na izvozu jugoslovenske robe u Skandinaviju.

Iz interesa za umjetnost, u Švedskoj  je završio Istoriju umjetnosti. Oduvjek je bio zainteresovan za promociju srpske kulture i umjetnosti.

2007 godine Nordijski muzej u Stokholmu je slavio 100 godina postojanja, kao i fenomen kolekcionarstva. Tom prilikom je Aleksandrova kolekcija srpske naive odabrana od strane muzejskog žirija da bude izložena zajedno sa 63 druge privatne kolekcije.

Nakon toga je Aleksandar imao veliku samostalnu izložbu srpske naive i pirotskih ćilima u galeriji u Drotningholmu.

Otprilike tada, preko ovih izložbi, upoznaju se Jovica Marčeta i Aleksandar Đorđević.

Jovica Marčeta radi u Domu Kulture u Leksandu kao kustos muzeja. Već 16 godina za redom, organizuje međunarodne umetničke izlozbe pod nazivom ”Raskršća”- Vägskäl. Projekat predstavlja dijalog različitih kultura kroz zajednički nastup umjetnika iz cijelog svijeta. Tokom svih ovih godina, sa svojim radovima u izložbama projekta Raskršća učestvovalo je mnogo renomiranih umjetnika iz svijeta, kao i sa prostora bivše Jugoslavije.

2008 dolazi do saradnje između Aleksandra i Jovice kada se u Domu Kulture u Leksandu organizuje velika  izložba SÄR ART- Genuin Naivism, kada je najveći dio izložbe popunjen radovima srpske naive iz Aleksandrove kolekcije. Tada je Aleksandar takođe izložio nekoliko starih pirotskih ćilima koji su pobudili izvanredno interesovanje švedske publike.

Aktuelna izložba Yugo Art u Domu Kulture u Leksandu rezultat je dosadašnjeg dugotrajnog i upornog rada, kako odvojenog tako i zajedničkog, ove dvojice entuzijasta i zaljubljenika u umjetnost.

Povodom ovog značajnog kulturnog događaja, razgovarali smo sa Aleksandrom Đorđevićem.

 Kakav je nivo kvaliteta ove izlozbe? U par riječi – ko su ti umjetnici, i da li su to reprezentativni predstavnici srpske i jugoslovenske umjetnosti 20 vijeka?

Ovo je najveća i najznačajnija izložba Yugo-umetnosti, i po obimu i po rangu, ikada održana ne samo u Švedskoj vec i u Skandinaviji. Učesnici su najreprezentativniji prestavnici umetnosti sa Yugo prostora. Većina izlagača živela je u Parizu i nosioci su najvećih svetskih umetnickih priznanja.

Da pomenem nekolicinu:
– Marina Abramović je br.1 u svetu umetnosti performansa. Izlagala je u najvećim muzejima sveta. Osnivač je  Marina Abramovic Institute u New Yorku.
– Dado Đurić je jedan od najznačajnijih umetnika sa jugoslovenskih prostora. Zastupljen u svetskim muzejima. Živeo u Parizu od 1956 gde je i umro 2010.
– Vladimir Veličković je profesor u penziji na Umetničkoj akademiji u Parizu. Član Francuske i Srpske akademije nauka i umetnosti.
– Petar Lubarda je jedan od naših najvećih slikara, srpski akademik, u Beogradu postoji muzej njegovih radova . Palavicini, Augustinčić i Stijović velikani Yu skulpture, profesori akademija i/ili članovi akademija. Konjović, član Akademije,  velikan među velikanima. Svi umetnici na ovoj izložbi, mnogi od njih profesori na akademijama umetnosti, presudno su delovali na razvoj umetnosti sa naših prostora.

[blockquote style=“1″]Ovo je najveća i najznačajnija izložba Yugo-umetnosti, i po obimu i po rangu, ikada održana ne samo u Švedskoj već i u Skandinaviji.[/blockquote]

 Kako je došlo do saradnje između čačanske kolekcije Nadežde Petrović i švedskih kolega?

Umetnička galerija “Nadežda Petrović” iz Čačka i Dom Kulture u Leksandu tesno sarađuju od 2000 godine u oblasti umetnosti, a idejni tvorac projekta i kulturni promoter je Jovica Marčeta.

Ovoga puta doslo je  19 slika iz muzeja – Umetničke galerije ”Nadežda Petrovic” – Čačak, čime je rang ove izložbe značajno podignut.

 Koliko švedska publika poznaje naše umjetnike?

Švedska publika ne poznaje našu likovnu umetnost. ”Raskršća”- Vägskäl su lep primer kako se dve kulturne scene mogu približiti i bolje upoznati.

 Na kakav je prijem naišla ova izložba?  Kakve su reakcije?

Prvi utisci su izvanredni. Otvaranju je prisustvovao veliki broj ljudi. Mnogo smo očekivali od ove izložbe, ali ona prevazilazi sve – to je jedan gigantski art hepening, pravo čudo. Neke novine su se oglasile, ali glavno će tek doći.

 Da li je i zašto vrijedno truda organizovati ovakvu izložbu u Švedskoj?

Jedna šveđanka je na otvaranju izložbe napisala u knjigu utisaka da je bila na “najboljoj izložbi koju je videla do sada, i koja ima sve što je ona poželela da vidi u umetnosti”. Zbog takvog komentara vredelo se potruditi.

Umetnost uspostavlja most među ljudima različitih kultura, običaja. Ljudi ne moraju znati tuđe jezike, ali se mogu lako razumeti putem umetnosti, jer umetničko delo lako dospeva do srca zainteresovanog posmatrača.

Lepota i univerzalnost umetničkog dela je i u tome što svako na slici vidi i prepoznaje ono što zna iz svog iskustva. Na taj način zbližavaju se i razumeju ljudi koji se inače razlikuju i po jeziku, i po obrazovanju, i po političkom i religijskom ubeđenju.

Kroz umetnost ljudi shvataju da su braća.

[blockquote style=“1″]Jedna šveđanka je napisala u knjigu utisaka da je bila na najboljoj izložbi koju je videla do sada. Zbog takvog komentara vredelo se potruditi.[/blockquote]

 Šta je to jugoslovenska umjetnost? Da li ima smisla, danas kada Jugoslavije nema, govoriti o jugoslovenskoj umjetnosti? Koliko jugoslovenska umjetnost ima udjela u našem identitetu danas?

Da li ima smisla – ima velikog smisla. Umetnost nije politika, i ne priznaje nikakva ograničenja: geografska ili politička, niti religiozne barijere, običajne prepreke ili kulturne tabue.

Na svetu ne postoji ni jedan muzej visokog ranga koji izlaže samo umetnička dela svoje nacije. Takvi nisu na primer ni Narodni muzej, niti Moderni muzej u Beogradu, niti Nacionalni ili Moderni Muzej u Stokholmu.

Što vidimo više različitih umetničkih izraza time će naši životi biti lepši i bogatiji

Na pitanje ”kako gledati umetnicko delo”  Mark Šagal je odgovorio: Gledaj, zapažaj, misli, sanjari.

Intervju: Miško Stanišić